LÀM SAO PHÁT HIỆN BÀN CHÂN BẸT BỆNH LÝ Ở TRẺ KHI CÒN NHỎ?

Bàn chân bẹt là tình trạng vòm dọc phía trong bàn chân thấp hoặc khó nhận thấy khi trẻ đứng chịu trọng lượng. Đây là đặc điểm khá phổ biến ở trẻ nhỏ, nhất là trong những năm đầu đời khi hệ xương, cơ, gân và dây chằng vẫn đang hoàn thiện. Vì vậy, lòng bàn chân phẳng chưa đủ để kết luận trẻ mắc bệnh lý cần điều trị.

Điều cha mẹ cần quan tâm là bàn chân bẹt có gây đau, làm thay đổi dáng đi, ảnh hưởng khả năng giữ thăng bằng hoặc hạn chế hoạt động của trẻ hay không. Một số trẻ có bàn chân bẹt mềm dẻo nhưng hoàn toàn khỏe mạnh, trong khi bàn chân bẹt cứng hoặc có triệu chứng cần được đánh giá kỹ hơn. Nhận biết sớm giúp gia đình theo dõi đúng và lựa chọn phương án hỗ trợ phù hợp.

Vì sao cần phát hiện bàn chân bẹt bệnh lý từ sớm?

Bàn chân có nhiệm vụ nâng đỡ cơ thể, phân bổ lực và phối hợp với cổ chân, đầu gối, hông trong quá trình vận động. Khi cấu trúc hoặc chức năng bàn chân có bất thường, trẻ có thể vô thức thay đổi cách đứng, bước đi hoặc chạy để thích nghi.

Một số trường hợp có thể xuất hiện đau hoặc mỏi ở lòng bàn chân, gót chân, cổ chân, cẳng chân hay đầu gối sau khi vận động kéo dài. Trẻ cũng có thể nhanh mệt, khó giữ thăng bằng, thường xuyên vấp ngã hoặc không muốn tham gia các trò chơi vận động.

Tuy nhiên, không nên cho rằng bàn chân bẹt chắc chắn dẫn đến cong vẹo cột sống hay tổn thương khớp về sau. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào nguyên nhân, cấu trúc bàn chân, độ linh hoạt và triệu chứng của từng trẻ. Phát hiện sớm chủ yếu nhằm xác định trường hợp nào cần theo dõi và trường hợp nào thực sự cần can thiệp.

Dấu hiệu có thể quan sát bằng mắt thường

Cha mẹ có thể cho trẻ đứng chân trần trên mặt phẳng để quan sát vòm bàn chân. Nếu vòm phía trong gần như biến mất và lòng bàn chân tiếp xúc với mặt đất trên diện rộng, trẻ có thể có vòm chân thấp. Tuy nhiên, dấu hiệu này chỉ mang tính gợi ý vì ở trẻ nhỏ, lớp mô mềm dưới lòng bàn chân còn dày và vòm vẫn đang phát triển.

Tư thế cổ chân và gót chân cũng cần được chú ý. Nếu cổ chân nghiêng vào trong, gót chân lệch hoặc bàn chân đổ vào trong khi chịu lực, phụ huynh nên theo dõi thêm. Dáng đi không ổn định, hai chân mở rộng bất thường, trẻ dễ vấp hoặc nhanh mỏi khi chạy nhảy cũng là những biểu hiện đáng lưu tâm.

Đặc biệt, đau chân kéo dài, không muốn vận động, khó chạy nhảy hoặc sự khác biệt rõ giữa hai bàn chân là những dấu hiệu nên được kiểm tra thay vì chỉ tiếp tục quan sát tại nhà.

Ba cách kiểm tra đơn giản tại nhà

Cha mẹ có thể làm ẩm nhẹ lòng bàn chân rồi cho trẻ bước lên giấy sạch để lưu lại dấu chân. Nếu dấu chân có khoảng khuyết ở phần giữa, vòm chân vẫn có thể hiện diện. Ngược lại, dấu chân gần như phủ kín lòng bàn chân có thể gợi ý vòm thấp. Cách này chỉ phục vụ quan sát ban đầu vì kết quả còn phụ thuộc vào tư thế đứng và bề mặt tiếp xúc.

Cách thứ hai là quan sát trẻ đi chân trần trên mặt phẳng. Phụ huynh nên chú ý hướng bàn chân, vị trí gót chân và cách trẻ dồn trọng lượng khi bước. Nếu bàn chân liên tục đổ vào trong hoặc dáng đi thiếu ổn định, nên cho trẻ được đánh giá thay vì tự xác định nguyên nhân.

Cách thứ ba là cho trẻ nhón gót trong vài giây. Nếu vòm chân xuất hiện khi nhón gót nhưng biến mất lúc đứng bình thường, đây có thể là bàn chân bẹt mềm dẻo. Nếu vòm vẫn không xuất hiện và bàn chân có vẻ cứng, trẻ cần được thăm khám để loại trừ bất thường cấu trúc.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Các kiểm tra tại nhà không thể thay thế chẩn đoán chuyên môn. Cha mẹ nên đưa trẻ đi kiểm tra khi có đau kéo dài, bàn chân cứng, hạn chế vận động, dáng đi bất thường, thường xuyên mất thăng bằng hoặc chỉ một bên bàn chân có biểu hiện rõ.

Nếu trẻ không đau và vẫn vận động bình thường, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi thay vì điều trị ngay. Với trường hợp có triệu chứng hoặc bất thường chức năng, trẻ có thể được hướng dẫn bài tập phục hồi, vật lý trị liệu hoặc sử dụng dụng cụ chỉnh hình khi có chỉ định.

Phát hiện sớm không đồng nghĩa với việc phải can thiệp càng nhiều càng tốt. Mục tiêu là xác định đúng tình trạng, theo dõi sự phát triển và lựa chọn phương pháp phù hợp với từng giai đoạn. Cách tiếp cận này giúp hạn chế điều trị không cần thiết, đồng thời hỗ trợ trẻ duy trì dáng đi ổn định, vận động thoải mái và phát triển hệ cơ xương khỏe mạnh.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng Giày chân bẹt XiXa tại Xixa.vn để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.

Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.

Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.

Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.

Thông tin chi tiết về các mẫu giày có thể được xem trực tiếp tại https://xixa.vn/.

Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.

Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.

Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.